За да се воспостави целосно функционален систем за заштита на жртвите, пресметката е дека државата треба да издвојува околу 7 милиони евра годишно, што е околу 0,1% од буџетот. Сега се делат „трошки“, а иако е обврзана, Македонија не ги испорачува сите сервисни услуги за погодените
Сервисите мора да постојат, тоа е инфраструктура, тоа е влог. Тоа е исто како за болен човек да нема доктор, вели професорката Катерина Шапкова-Коцевска, која ја направи буџетската пресметка
Министерството за здравство ќе добие претставка за дискриминација од три граѓански организации, затоа што иако од 2021 г. е законски обврзано, досега не обезбедило ниту еден кризен центар за долготрајна поддршка на жени што биле силувани. Ова го најави адвокатката Неда Чаловска, која посочи дека Здравство пет години не си ја завршило задачата.
„Баш поради тоа што одредени услуги воопшто не се воспоставени, како што е долготрајната психосоцијална поддршка на жртвите на силување, каде што во 90% се жени, ќе биде поднесена претставка од Хелсиншкиот комитет, Националната мрежа и Центарот за еднакви права до Комисијата за спречување и заштита од дискриминација, за да се задолжи Министерството за здравство најитно да го воспостави овој сервис, да најде средства за обука на психолози и психијатри за услугата, да формира мрежа која ќе дава поддршка и да направи правилник за цена на чинење на оваа услуга. Едноставно е недозволиво пет години од имплементација на закон, ваков сервис да не е воспоставен – кога тоа е законска обврска“,
вели Чаловска.
Државата потфрла и со другите сервиси за заштита, закрепнување и реинтеграција на жените и децата жртви на насилство. На пример, наместо десет, имаме само три центри за упатување на жртви од сексуално насилство во државата – во Скопје, Тетово и во Куманово. Не само што се изоставени цели региони, и во трите центри услугата не се користи многу, што може да значи дека и јавните обвинители и полицијата немаат информација дека постојат.
Понатаму, недостасуваат шелтери, советувалишта, а и националната СОС-линија се финансира скромно. Дополнително, услугите се централизирани, што ги прави руралните жени најпогодени.
За да се воспостави целосно функционален систем, пресметката е дека државата треба да одвои годишно околу 7 милиони евра, што е околу 0,1% од буџетот. Тоа, според минималните стандарди на Советот на Европа, би опфаќало една национална СОС-линија, десет упатни центри за силување, долготрајна психосоцијална поддршка за жртвите од силување, најмалку 28 засолништа, 19 советувалишта и бесплатна правна помош за жртвите.
„Парите во нашата држава се алоцираат согласно приоритетите. Дека ги имаме овие пари, апсолутно ги имаме, дали ќе бидат одвоени и алоцирани за оваа намена значи дали нашата влада, со надеж оваа, ќе одлучи дека насилството врз жените е приоритет за којшто мора да определи средства. Апсолутно ние нема шанси да го подобриме системот на заштита, нема шанси да обезбедиме пристапност и достапност за сите жени на национално ниво и нивните деца. Кога ова ќе ни биде приоритет, овие средства многу лесно ќе се алоцираат бидејќи државата ги има овие средства, прашањето е дали сака да ги потроши на ова“,
кажа Елена Димушевска, директорка на Националната мрежа против насилство врз жените и семејно насилство.
Државата ги презела овие обврски со ратификација на Истанбулската конвенција, со донесувањето на Законот за спречување насилство врз жените и неисполнувањето значи дискриминација.
„Сервисите мора да постојат, тоа е инфраструктура, тоа е влог. Тоа е исто како за болен човек да нема доктор“,
посочи професорката Катерина Шапкова-Коцевска, која ја направи буџетската пресметка.
Наодите од анализата не ги слушнаа најповиканите. Иако поканети, на денешната презентација не се појави никој од Министерството за финансии и од Министерството за социјална политика. А случаите на насилство, од ден во ден, растат.