Изминаа четири години откако првпат известивме дека судски е потврдено поништување на денационализација на поголема парцела на источниот влез во Скопје, со што земјиштето треба да се врати во посед на државата. Новото во случајот е тоа што Општината Гази Баба почна процес на носење на нов Детален урбанистички план со кој на спорната парцела се предлага изградба на Трговски центар со приземје и три ката
Тука се и судбините на три семејства чиј кров над глава буквално виси веќе две децении. Кога е направена спорната денационализација, надлежната Комисијата не ги зела во предвид постоечките куќи, па парцелата сосе земјата под домовите на овие луѓе е вратена на старите сопственици. Каде заглави случајот, погледнете во видеото во продолжение
Пролетта уште повеќе ја истакнува атрактивноста на ова земјиште лоцирано меѓу скопските населби Маџари и Автокоманда. Ретко недопрениот терен во бетонизираното Скопје останал таков оти имотот е заглавен во судски лавиринт по спорна денационализација. На осумте илјади квадрати некогаш се простирал автокампот „Турист“, со ресторан и придружби објекти. Тие пропаднале во годините на транзиција, но на парцелата се уште има три куќи, кои сопствениците легално ги откупиле пред повеќе децении.
Кога пред четири години првпат ги интервјуиравме газдите, тие ни покажаа уредна документација за исплата на куќите.
„Оваа куќа му беше доделена од Туристички сојуз на Македонија каде што беше вработен мојот дедо Бркиќ Петар, во 64-та. 66-та е отплатена во целост, за што имаме и документи, уплатници од тоа време – ги исплаќал кон Туристички сојуз на Македонија, тогашна Југославија нели и во 1966 имаме потврда дека во целост е исплатена и е во негова сопственост“,
изјави Петар Бркиќ сопственик на куќа кај поранешниот мотел „Турист“.
Јас сум Живко Гичев, роден во оваа куќа 1969 година и сме со правни наследници од 1948 година, дојдени од Егејска Македонија како политички емигранти. Кога дојдоа нашите предци, нашите дедо, баба, татко и неговите, и на Драган татко и дедо, Владата на РМ тогаш ги насели во оваа куќа. Во 1993 година јас и таткото на Драган склучивме договор за купопродажба.
Но, иако легално откупени, куќите останале на државно земјиште. Кога почнал процесот на денационализација, Кoмисијата која тогаш го водела случајот, ја враќа парцелата на наследници на некогашните сопственици, без да има предвид дека на имотот има и куќи, односно како да е празна. Наследниците го продале имотот, по што на врата на луѓето кои живеат тука, тропнале луѓе кои им кажале дека мора да се иселат од домовите во кои живеат со децении.
И почнува судска сага. На барање на Државно правобранителство, во 2019 Управен суд носи пресуда дека денационализацијата била незаконска и и’ го враќа земјиштето на државата. Надлежната Комисија ја поништува и пред да стане правосилна следува нов апсурд – Државното правобранителство повторно поднесува тужба до Управниот суд и бара да се поништи поништувањето на денационализацијата, за кое самите тие претходно воделе обратна „битка“. Управниот суд ги одбива. Потоа, Правобранителството поднесува жалба и до Вишиот Управен суд, но и оттаму во 2023 ги одбиваат – што значи уште една судска потврда за поништување на спорната денационализација.
„Ова правосилно решение не ни е доставено до нас, бидејќи ние не сме странка во таа постапка, а иако не сме странка во постапката за денационализација, ние секаде фигурираме како тужена страна по основ на таа денационализација. Значи, во смисла, не тепаат, а не ни даваат да плачеме“,
вели Гичев.
Според податоците од Катастарот, куќите се во сопственост на нашите соговорници. Но, земјиштето е на име на последниот купувач, Сабедин Салиовски. Кога во 2022 го побаравме, тој одби да ни даде изјава, но телефонски ни кажа дека куќите ги смета за времени објекти, што не одговара на фактичката состојба во Катастарот. Ни кажа и дека се обидел да се спогоди со жителите. Но, тие велат дека им биле нудени смешни суми, а Салиоски се обидел и судски да им наплати кирија затоа што живеат во куќи кои се наоѓаат на негово земјиште.
„20 години се тужиме со некој човек, како да кажам и тој го купил од некој што го наследиле спорно значи, на нелегален пат. Вратена денационализација, заедно со нашиве куќи на тоа земјиште“,
вели Бркиќ.
Податоците од Катастарот за недвижности покажуваат и дека на земјиштето кое гласи на Салиовски, од лани има времена мерка. Му се забранува да врши промени, се додека правосилно не заврши управната постапка за денационализација, пишува во имотниот лист.
И по толку години, случајот сè уште е „статус кво“. Независно од спорот, Општина Гази Баба разработува детален урбанистички план за просторот. На јавната анкета во февруари годинава, присутни беа само оние кои најмногу се засегнати од ситуацијата – староседелците. Добија информација дека општината планира просторот да има комерцијална и деловна намена. Сепак, општинарите им посочија „ниту сопственикот може да го реши ако не се договори со вас, ниту вие ако не се договорите со него. Нема друг начин.“
Планот предвидува на местото на едната куќа да има пристапна улица, до евентуалниот иден трговски центар на три ката и со 16 метри височина кој би никнал на местото каде се и другите куќи. Презентацијата беше во февруари, но урбанистичкиот план се уште не е донесен. Жителите се задоволни што после 80 години се развива детален урбанистички план за местото каде што живеат, оти така куќите добиваат само повисока цена. Но, се уште ги мачи спорот.
„Ситуацијата е исто како што нè снимавте пред три години. Институциите што треба да реагираат – не реагираат и нема одговорност од нив и покрај тоа што го кршат законот“,
вели Гичев.
„И Вишиот управен суд ја потврди само пресудата од Управниот суд и, еве, сè уште не е спроведена таа пресуда од Управен, потврдена од Вишиот управен суд, да се врати земјиштето на РМ. Со што сакаме да се врати на РМ за да може да го откупиме земјиштето што е под нашите објекти и околу нашите објекти“,
вели Бркиќ.
Тврдат дека судските пресуди се нејасно оптоварени со жалби на некогашните наследници кои веќе го продале земјиштето на Сабедин Салиовски.
„Мислам дека од наследниците што го наследија земјиштето по пат на денационализација, дека не се навремено, не им е доставено решението дека се поништува денационализацијата. Мислам дека постапката се води за тоа. Од Управен суд има пресуда, се одбиени дека ненавремено поднеле жалба и сега се жалат на Виш управен суд. Каков ќе биде исходот, не би можел да ви кажам и не знам“,
додава Бркиќ.
Ова значи дека и покрај поништена денационализација, потврдена со пресуди и од Управен и од Виш управен суд, нема никаква промена. Сепак, надлежната Комисија за денационализација смета дека работата во судовите се уште не е завршена.
„Надлежната Комисија за денационализација во општина Кисела Вода при Министерството за финансии не може во целост да постапи по предметот од причина што во тек е постапка по редовен правен лек пред Вишиот управен суд“,
велат оттаму.
A кога го прашавме во Вишиот управен суд – до каде е жалбената постапка, разбравме дека таа сè уште тече.
„Ве известуваме дека по изјавена жалба против одлука на Управен суд У-2.бр.53/23, во Вишиот управен суд е оформен предмет под УЖ-1.бр.271/25, по кој постапката е во тек“,
велат од Виш Управен суд.
Конечно, го прашавме и Државното правобранителство, зошто не се спроведуваат пресудите и како го коментираат фактот што земјиштето никако не се враќа во сопственост на државата. И тие велат дека постапката не е правосилно завршена.
Ве известуваме дека постапката сè уште е во тек и не е правосилно завршена, односно решението на првостепениот орган – Решението на Комисијата за одлучување по барања за денационализација, сè уште не е правосилно.
Но, кога се обративме во Управниот суд, добивме поинаков одговор. Оттаму велат дека нивната и последователната пресуда на Вишиот Управен суд пред жалбите се конечни, што би значело дека спорно денационализираното земјиште треба да се врати во сопственост на државата.
„По извршените проверки во службената евиденција на Судот, утврдено е дека предметот заведен под У-2.бр.309/2020 е завршен и архивиран, што значи дека донесената одлука е правосилна и извршна, односно во конкретниот случај со Пресудата УЖ1.бр.483/2022 од 18.05.2023 година на Вишиот управен суд е потврдена Пресудата на Управниот суд У-2.бр.309/2020 од 04.04.2022 година. По однос на прашањето кој е надлежен за извршувањето на пресудите, извршувањето на судските одлуки претставува задолжително спроведување на правосилните и извршни одлуки на Судот од страна на органите на кои тие се однесуваат“,
велат од Управен.
А, органот на кој се однесуваат е Комисијата за денационализација. Затоа, уште еднаш ги соочивме со одговорите на Управниот суд и прашавме – зошто не се спроведуваат конечни пресуди и зошто какви било други постапки би биле пречка за нивно реализирање. Комисијата е категорична дека предметот не може да се затвори додека на завршат судските постапки и за наследниците на земјиштето.
„Виш управен суд за да одлучи по нивната жалба ги бара списите од Комисијата. Комисијата ги доставува списите до Виш Управен суд. Во моментот предметот заедно со сите списи се наоѓа во Виш Управен Суд. Откако Вишиот управен суд ќе донесе решение по жалба на барателите, предметот со сите списи ќе бидат вратени до Комисијата, и тогаш Комисијата ќе може да постапи по напатствија на Вишиот управен суд“,
појаснуваат тие.
А, со бескрајниот институционален пинг-понг при готова фактичка состојба, остануваат да живеат и староседелците на имотот, со неизвесност за иднината.
„Институциите се глуви и слепи за некои проблеми што они ги направија, и се трудат сè повеќе да ги заташкаат и да не ги решаваат“,
вели Гичев.
„Да го спроведат она што треба да го спроведат, т.е. пресудата од Управен и од Виш управен суд“,
порачува Бркиќ.
