Во врска со биолошката терапија, државниот ревизор констатира дека во текот на 2023 година на Клиниката биле изготвени и се применуваат протоколи и упатства за дијагностика, третман и следење на онколошките пациентите кај кои е вклучен овој вид терапија, но не сите ја примаат бидејќи потребните средства за оваа намена сè уште не се одобрени од Министерството за здравство
На Клиниката, според ДЗР, функционираат три линеарни акцелератори со кои дневно се третираат од 180 до 200 пациенти. установата располага со уште два вакви апарати, од кои едниот до крајот на оваа година треба да биде ставен во функција, додека другиот, кој е добиен како донација, се чува во царинско складиште
Неправилности во спроведувањето на пописот на резервите на лекови и управувањето со нив констатира Државниот завод за ревизија (ДЗР) во извештајот за Универзитетската клиника за радиотерапија и онкологија за 2023 година.
Покрај недостатоците во сметководствената евиденција за лекови, ДЗР по ревизијата на финансиските извештаи на Клиниката ја нотира и состојбата со издавањето на биолошка терапија на пациентите и користењето на опремата со која располага оваа здравствена установа, од која дел, според наодите на ревизорите, воопшто не се користи.
Така, според ревизијата, евидентирањето на приемот и издавањето лекови од аптека до организациските единици на Клиниката за онкологија се врши со задоцнување, а податоците за вредноста на лековите примени преку донации воопшто не се внесувале во финансиската евиденција.
„Во текот на 2023 година Клиниката примила лекови во вредност од 33 милиони денари (над половина милион евра) по основ на донации, но овие податоци не биле внесени во финансиската евиденција“,
се вели во извештајот на ДЗР.
Оттаму напоменуваат дека состојби во врска со приемот, складирањето и издавањето на резервите лекови биле утврдени и во Конечниот ревизорски извештај за 2021 година, за што во тек е постапка пред надлежен орган.
Во оваа насока, во извештајот на ДЗР се додава дека и покрај преземените активности од страна на одговорните лица по дадените препораки во Конечниот извештај за 2021 година „и понатаму постојат определени состојби кои се значајни да се истакнат и кои влијаат на работењето на Клиниката“.
Во врска со биолошката терапија, од државниот ревизор констатираат дека во текот на 2023 година на Клиниката биле изготвени и се применуваат протоколи и упатства за дијагностика, третман и следење на онколошките пациентите кај кои е вклучен овој вид терапија, но не сите ја примаат бидејќи потребните средства за оваа намена сè уште не се одобрени од Министерството за здравство.
Имено, како што се посочува и во извештајот на ДЗР, за потребите Клиниката за онкологија од Фондот за здравствено осигурување (ФЗО) добива договорен и условен надоместок кој се доделува за набавка на т.н. биолошка терапија. Според податоците нотирани во ревизорскиот извештај сумите за условен надоместок за изминатите години се речиси двојно помали во однос договорениот надоместок, иако од година во година се зголемуваат.
Поради ваквата ситуација, Клиниката имала можност да приклучи само 24 отсто од пациентите на биолошка терапија.
„И покрај зголемувањето, одобрениот условен надоместок не е доволен за вклучување на сите пациенти кои според медицинските индикации би можеле да ја примаат терапијата, односно одобрените средства се доволни за приклучување на само 24 отсто од пациентите кои примаат терапија во дневна болница“,
се вели во извештајот на ДЗР.
Дополните државниот ревизор нотира и дека воспоставениот начин на контрола од Фондот и плаќањето на една дванаесетина од износот на условниот надоместок и понатаму остава простор за ненавремено плаќање на доспеаните фактури.
„Состојбата на вкупните обврски на Клиниката на 31.12.2023 година изнесува приближно 952 милиони денари од кои доспеани се 402 милиони денари, а нивната доспеаност е сведена од две години, на шест месеци“,
се вели во извештајот.
Во однос на опремата и услугите од ДЗР посочуваат дека Клиниката за онкологија е единствениот функционален центар на територијата на државата кој дава услуги на пациенти од областа на радиотераптијата. За таа цел, се вели во извештајот, во соодветни простории инсталирани се и функционални три линеарни акцелератори со кои, според информации од Клиниката, дневно се третирани од 180 до 200 пациенти.
Според ДЗР, Клиниката располага со уште два линеарни акцелератори кои не се ставени во употреба.
„За акцелераторот набавен во 2014 година, чија вкупна вредност е 2 900 000 денари, во тек се активности кои се предуслов за ставање во употреба, при што се очекува истиот да биде функционален до крајот на 2024 година. Другиот акцелератор, добиен по пат на донација во 2016 година, чија вкупна вредност е 1 715 000 денари, се чува неотпакуван во царинско складиште за што годишно се плаќаат 189 000 денари. Според информации добиени од одговорните лица на Клиниката, акцелераторот претходно бил користен во здравствена установа во Австралија и долго време не е во функција. Во 2024 година, производителот соопштил дека поради застареност на компонентите и технологијата, може да понуди само ограничена поддршка за негово одржување, без гаранции за компатибилност со новите онколошки софтвери“,
се наведува во извештајот на ДЗР.
Во таа насока, ревизорите препорачуваат дека е потребно Клиниката во координација со Министерството да ја преиспитаат состојбата и да изнајдат оптимално решение за постапување со овој апарат, како и да се разгледаат можностите за понатамошно негово чување кое нема да предизвикува дополнителни трошоци на Клиниката.
Во рамките на Клиниката пости и Единица за централна подготовка на цитостатска терапија, опремена со КАТО софтверска лиценца, но системот не е во функција од времето на неговата набавка во 2013 година. Набавната вредност на системот, според извештајот на ДЗР изнесува 10 милиони денари.
Во 2023 година, според државниот ревизор, одговорните лица на Клиниката ги разгледале можностите за активирање на системот и го информирале Министерството за здравство за неколку клучни проблеми. Според нив, системот е делумно опремен, но недостасуваат клучни компоненти, а и просторот не е адаптиран за стерилно работење. Дополнително, подготовката на терапијата со овој систем трае подолго време, што ќе го зголеми времето на чекање за апликација на терапија. Дополнително, Клиниката нема доволен број фармацевти за работа со системот, а потребни се и дополнителни средства од околу 8 милиони денари годишно за потрошен материјал. Во текот на 2024 година Министерството спровело постапка за јавна набавка со која било предвидено да се набават сите неопходни делови за да се стави системот во употреба, но истата е поништена бидејќи не била поднесена ниту една прифатлива понуда.
Во оваа насока ревизорите препорачуваат Клиниката во координација со Министерството и Фондот да направат комплетна анализа на капацитетите и можностите, медицинските и економските ефекти, со цел изнаоѓање најоптимално решение за иднината на системот и подобрување на услугите за пациентите.
„Покрај наведените состојби од страна на ревизорите е идентификувано и клучно ревизорско прашање кое влијае на вршењето на дејноста на Клиниката, а кое се однесува на централизираното давање на здравствени услуги во областа на радиотерапијата и онкологијата. Имено, бројот на пациенти кои се лекуваат на клиниката е во континуиран пораст“,
се наведува во извештајот.
Од ДЗР посочуваат дека континуираниот пораст на бројот на пациенти, меѓу другото се должи и на тоа што, речиси сите пациенти на кои им се потребни здравствени услуги од областа на радиотерапијата и онкологијата бараат услуги на Клиниката. За оваа состојба Клиниката го информирала Министерството за здравство и навела дека на ниво на држава има уште четири јавни здравствени установи во кои онколошките одделенија не се функционални во целост, а дел располагаат и со акцелератори кои не се користат.
„Во 2023 година, Клиниката располага со 35 доктори и 96 лица останат медицински персонал , кои во текот на 2023 година извршиле вкупно 104 196 здравствени услуги. Просечниот број на извршени услуги за одредени дијагностики надминува по 5 илјади прегледи годишно по специјалист, што во услови на континуиран пораст на бројот на пациенти, доведува до преоптовареност на вработените, а нивниот број е недоволен за овој обем на работа“,
се наведува во извештајот.
Ревизорите препорачуваат дека потребно Министерството да преземе активности за ангажирање на капацитетите во оние јавни здравствени установи кои имаат услови за тоа, со што би се овозможило прифаќање на дел од зголемениот број на онколошки пациенти, особено на оние надвор од Скопје, а со тоа и дисперзирање на здравствените услуги во оваа област, намалување на големиот наплив од пациенти со кој се соочува Клиниката и подобрување на квалитетот на здравствените услуги.
За потсетување, Основното јавно обвинителство Скопје по неколкумесечна предистражна постапка на почетокот на оваа година отвори истрага за скандалот со пропишувањето лекови на Клиниката за онкологија и радиотерапија, кој избувна лани летото.
Во случајот осомничени се тогашниот медицински директор на Клиниката, Нино Васев, и организацискиот директор на Онкологија во периодот од 2021 до април 2023 година, Нехат Нухи, како и тројца лекари онклози. Како што информираа тогаш од Обвинителството осомничените директори набавувале лекови на реверс, без согласност на Фондот за здравствено осигурување и без спроведена постапка за јавна набавка и на тој начин се создавал вишок лекови за кои не се водела евиденција. Дополнително на пациенти им била пропишувана вишок терапија, а на некои пациенти им била издавана скапа терапија од најновата генерација еден ден пред да починат. Oд доказите кои ОЈО Скопје ги прибавило и анализирало во предистражната постапка за случајот не упатуваат на директна злоупотреба на пациентите, во смисла дека им биле кратени лекови и терапии.
Случајот „Онкологија“ сè уште е во фаза на истрага.