Во рамки на гласањето беше отфрлен и амандманот 3, предложен од Вајц, со кој се бараше бришење на ставот 73 од идната резолуција. Против бришењето на текстот гласаа 338 европратеници, додека 126 го поддржаа амандманот. Со тоа, во резолуцијата останува референцата на Вториот протокол кон Договорот за добрососедство меѓу Северна Македонија и Бугарија
Во Извештајот се нагласува дека Северна Македонија треба да ги исполни преземените обврски поврзани со уставните измени, при што се потсетува на ставот на Советот на Европската Унија дека следната меѓувладина конференција ќе може да се одржи по спроведувањето на потребните уставни промени
Европскиот парламент денеска ги усвои годишните извештаи за напредокот на пет земји од Западен Балкан – Северна Македонија, Албанија, Црна Гора, Босна и Херцеговина и Косово – по вчерашната пленарна дебата посветена на европската перспектива на регионот.
Извештајот за Северна Македонија за 2025 година, подготвен од известувачот Томас Вајц, е усвоен со 411 гласа „за“, 120 „против“ и 120 „воздржани“. По гласањето, во Европскиот парламент се предвидени и прес-конференции на известувачите на кои ќе бидат образложени клучните наоди и препораки од усвоените документи.
Во рамките на расправата на тема „Европска иднина за Западен Балкан“, европратениците ја потврдија поддршката за европската интеграција на земјите од регионот. Како најуспешни во процесот на пристапување се посочени Црна Гора и Албанија, додека за другите земји се нотирани предизвиците што сè уште стојат на патот кон членството.
Извештаите претходно се усвоени од Комисијата за надворешни работи на Европскиот парламент (АФЕТ), додека извештајот за Србија треба да се најде на дневен ред на пленарната седница во јули.
Еврокомесарката за проширување Марта Кос во своето обраќање истакна дека Европската Унија во моментов нуди реална можност за напредок кон членството и ги повика земјите од Западен Балкан да го искористат моментумот преку спроведување на реформите.
Според неа, на Самитот ЕУ-Западен Балкан во Тиват лидерите од регионот ја потврдија својата посветеност на европскиот пат и додаде дека Европската комисија е подготвена да ги поддржи сите држави што ќе ги исполнат реформските обврски и ќе покажат усогласеност со заедничката надворешна и безбедносна политика на Унијата.
Известувачот за Северна Македонија, Томас Вајц, оцени дека крајната цел на Европската Унија треба да биде полноправно членство на сите шест земји од Западен Балкан. Според него, по Црна Гора и Албанија, следна земја што треба да напредува во процесот е Северна Македонија.
„Мора да го наградуваме напредокот во регионот за да ја одржиме мотивацијата, особено во Северна Македонија“,
изјави Вајц нагласувајќи дека за продолжување на реформите е потребна соработка меѓу власта и опозицијата.
Извештајот претходно беше усвоен на 3 јуни од Комитетот за надворешни работи на Европскиот парламент (АФЕТ), со 43 гласа „за“ и 17 „против“.
Отфрлен е амандманот на Вајц, во Извештајот останува делот за историските прашања
Во рамки на гласањето беше отфрлен и амандманот 3, предложен од Вајц, со кој се бараше бришење на ставот 73 од идната резолуција. Против бришењето на текстот гласаа 338 европратеници, додека 126 го поддржаа амандманот. Со тоа, во резолуцијата останува референцијата на Вториот протокол кон Договорот за добрососедство меѓу Северна Македонија и Бугарија.
Ставот 73 го повикува Заедничкиот мултидисциплинарен експертски комитет за историски и образовни прашања да постигне јасни и опипливи резултати, врз основа на објективни, автентични и докажани историски извори и документи, во согласност со Вториот протокол. Во текстот останува и формулацијата за заедничка историја.
Во извештајот се нагласува дека Северна Македонија треба да ги исполни преземените обврски поврзани со уставните измени, при што се потсетува на ставот на Советот на Европската Унија дека следната меѓувладина конференција ќе може да се одржи по спроведувањето на потребните уставни промени.
Европратениците посочуваат дека напредокот на земјата во евроинтегративниот процес останува условен од конкретни чекори и реформи, при што уставните измени се издвојуваат како еден од клучните предуслови за натамошно придвижување на пристапните преговори.
Во документот се наведува и дека напредокот во одредени области е ограничен, но се истакнува стратегиското значење на Коридорот 8 за регионалната поврзаност и економскиот развој. Истовремено, се дава поддршка за изградбата на прекуграничниот железнички тунел меѓу Северна Македонија и Бугарија како важен инфраструктурен проект.
Извештајот ја нагласува и потребата од целосно и доследно спроведување на пресудите на Европскиот суд за човекови права, што се оценува како значаен дел од обврските на земјата во процесот на приближување кон Европската Унија.
На пленарната седница во Стразбур, на која ѝ претходеше дебата за извештаите за Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Северна Македонија и Црна Гора, известувачот Вајц оцени дека Западниот Балкан и натаму останува регион изложен на влијание од различни надворешни фактори, потсетувајќи на конфликтите од 90-тите години на минатиот век.
Во извештајот се наведува дека, и покрај одредени позитивни чекори, реформската агенда во земјата бележи ограничен напредок. Европратениците посочуваат дека политичкото мешање, институционалните слабости и недостигот од политичка волја продолжуваат да ја поткопуваат довербата во институциите.
Посебна загриженост поради незаказнивоста за висока корупција
Особена загриженост предизвикуваат измените на Кривичниот законик, за кои во извештајот се оценува дека создаваат перцепција на неказнивост за висока корупција, како и недоволниот број правосилни пресуди во случаи на корупција на високо ниво.
Документот предупредува и на обиди за манипулација на јавниот дискурс и ширење антиевропски наративи, вклучително и преку странско влијание во медиумскиот простор.
Според европратениците, ваквите појави придонесуваат за продлабочување на поларизацијата во општеството, ја намалуваат довербата во институциите и негативно влијаат врз европската перспектива на државата.
Критики се упатени и во делот на човековите права, состојбата на лицата со попреченост и ЛГБТИК+ заедницата, како и во областа на животната средина, каде што се нотира недоволен напредок во справувањето со загадувањето на воздухот.
„И покрај некои позитивни реформски чекори, напредокот во реформската агенда поврзана со ЕУ, особено во клучните области како што се владеењето на правото, реформата на правосудството и борбата против корупцијата, останува недоволен. Ова се должи на изборната кампања, ограничените капацитети во јавната администрација и недостигот од континуирана политичка посветеност“,
наведува Вајц во образложението на извештајот.
Став 71 од извештајот се изразува жалење за уништувањето и фалсификувањето бугарски натписи, како и се нагласува потребата од отворање на архивите на поранешните југословенски тајни служби УДБА и КОС, кои, според текстот, се чуваат во Северна Македонија и Србија.