Ревизијата утврдила дека државата нема воспоставено ефикасен и системски пристап за управување со работните спорови, што се одразува со континуиран раст на бројот на предмети во работа и финансиски импликации врз Буџетот на државата
Во структурата на исплатените средства главниот долг е 33 219 570 евра, додека 31 149 460 евра се однесуваат на камати, трошоци на парнична постапка и извршни трошоци
Отсуството на ефикасен и системски пристап во управувањето со работните спорови предизвикало одлив од над 64 милиони евра од државниот буџет во периодот од 2020 до 2025 година, покажува најновиот извештај од ревизијата на успешност на Државниот завод за ревизија (ДЗР).
Ревизорите бележат пораст на судските предмети, при што нивниот број се зголемил за речиси трипати – од 9 361 предмет во 2021 година на 24 556 предмети во 2025 година.
Во извештајот е наведено дека најизразен е порастот на бројот на предмети во 2022 година, кога во однос на 2021 година е евидентирано зголемување од 66,16 отсто. Во 2023 година растот продолжува со стапка од 22,49 проценти во однос на 2022 година, додека во 2024 година изнесува 18,75 отсто. Во 2025 година се забележува понатамошно зголемување од 8,52 проценти, што укажува на тренд на раст со постепено намалување на динамиката.
Ефикасноста односно бројот на завршени предмети, велат ревизорите, во тековната година во однос на вкупниот број на предмети во тековната година се движи од 17 до 19 проценти.
Според податоците прибрани од 69 државни институции застапувани од Државното правобранителство, во овој петгодишен период се исплатени над 3,9 милијарди денари односно околу 64,4 милиони евра.
Во структурата на исплатените средства, главниот долг е 33 219 570 евра, додека 31 149 460 евра се однесуваат на камати, трошоци на парнична постапка и извршни трошоци.
Во извештајот е наведено дека дури 95,36 отсто од средствата се наплатени принудно преку налози за извршување, додека само 4,64 проценти се платени доброволно.
Ревизијата утврдила дека државата нема воспоставено ефикасен и системски пристап за управување со работните спорови, што се одразува со континуиран раст на бројот на предмети во работа и финансиски импликации врз Буџетот на државата.
ДЗР утврдила системски недостатоци кои доведуваат до ваквите милионски загуби.
„Постојната законска и подзаконска регулатива не обезбедува целосно усогласен и функционален систем за управување со работните спорови. Утврдените недоречености и неусогласености создаваат различни толкувања и нееднаква примена на прописите, а не постојат ниту системски механизми за анализирање на причините за поведување на работните спорови и иницирање соодветни измени на законската рамка“,
се вели во извештајот.
Во најголем дел од институциите не се следат, ниту се анализираат причините зошто се покренуваат спорови, а алтернативните начини за мирно решавање речиси и не се користат.
Државното правобранителство, како што се додава, главно делува реактивно, наместо да има превентивна и советодавна улога.
Ревизорите велат дека кадровските капацитети претставуваат клучен предуслов за ефикасно, стручно и навремено постапување по работните спорови и заштита на имотните интереси на државата.
Во периодот 2020–2025 година Државното правобранителство континуирано доставувало информации со кои се предлага зголемување на бројот на државни правобранители и проширување на организациската мрежа, пред сè поради зголемениот обем на предмети и нови законски надлежности.
Иако со одлуките на Владата постепено се зголемува бројот на предвидени државни правобранители (од 56 во 2020 година на 72 во 2025 година), бројот на реално именувани правобранители не го следи тоа зголемување. Така, во 2025 година вкупниот број на именувани државни правобранители изнесува 57, што претставува значително помал број од предвидениот.
„Во услови на зголемен обем на работа – особено поради порастот на предмети од работен однос во 2024 и 2025 година, предмети за експропријација поврзани со инфраструктурните коридори 8 и 10, како и нови надлежности утврдени со нови закони, постојните кадровски капацитети се соочуваат со ограничувања во навремено преземање на процесните дејствија“,
се додава во извештајот.
/ Извор: ДЗР
Ревизорите велат дека системот за евиденција на предметите и плаќањата не обезбедува структурирани податоци за следење на ризиците.
За надминување на состојбите, ДЗР упатиле препораки за итна реформа на законската рамка, зајакнување на превенцијата и воспоставување функционален систем за аналитичко следење и управување со финансиските ризици од работните спорови.