Причината за невообичаено отворената и директна критика на амбасасдорот, изнесена во писмен допис испратен до редакциите на повеќе медиуми, меѓу кои и до „360 степени“, е неможноста на австриска компанија да си го наплати долгот, односно отштетата што ја побарува од македонска фирма, за што има одлука во своја корист од меѓународна арбитражна постапка, чие спроведување е закочено во македонските судови
Станува збор за спор меѓу австриската компанија „АММА импорт експорт џи-ем-би-ејџ“ и македонската фирма „Дена продукт увоз извоз Велес“. Чекајќи одлуката на арбитражниот суд да биде потврдена од македонските судови „Дена продукт“ неколкумесечниот период го искористила за да префрли голем дел од својот имот на компанијата „Глобал трејд ДММ ДООЕЛ“. Австрискиот амбсасадор во дописот отворено посочува дека сопственик на фирмата „Глобал трејд“ е Емилија Заева – Костова, која е сопруга на сопственикот на „Дена продукт“, Атанас Костов, но и братучетка на поранешниот премиер и лидер на СДСМ Зоран Заев
Македонскиот правосуден систем повторно се најде под жестоки обвинувања од официјални претставници на странски земји во С Македонија, овојпат од амбасадорот на Австрија во Скопје, Георг Вуцас.
Причината за невообичаено отворената и директна критика на амбасасдорот, изнесена во писмен допис испратен до редакциите на повеќе медиуми, меѓу кои и до „360 степени“, е неможноста на австриска компанија да си го наплати долгот, односно отштетата што ја побарува од македонска фирма, за што има одлука во своја корист од меѓународна арбитражна постапка, чие спроведување е закочено во македонските судови.
Станува збор за компанијата „АММА импорт експорт џи-ем-би-ејџ“ (AMMA import export GmbH) со седиште во Хоенемс, Австрија, која се занимава со трговија на големо и диструбуција на земјоделски производи и која, според меѓународната арбитражна одлука, има побрарувања од 4,5 милиони евра од фирмата „Дена продукт увоз извоз Велес“.
Директниот наратив во писмото на амбасадорот оди дотаму што посочува на манипулации во централниот катастар и содржи обвинувања до Советот на јавни обвинители, Републичкиот јавен обвинител и Вишото јавно обвинителство Скопје поради неактивност во врска со случајот, а се бара и смена на судии и јавни обвинители.
Инаку, писмото на австрискиот амбасадор содржи два сегмети. Во првиот дава краток опис за што станува збор.
„На 7.6.2023 година, Основниот граѓански суд Скопје одобри времена мерка во корист на AMMA Import Export GmbH (AMMA), со седиште во Хоенемс, Австрија, високо ценет индустриски снабдувач на зеленчук во регионот ЦИЕ/ЈИЕ, првенствено ангажиран во трговија на големо и дистрибуција на земјоделски производи. Со забраната се замрзнува недвижниот имот на ‘Дена продукт увоз извоз Велес’ (Дена) во сопственост и управуван од г-дин Атанас Костов од Валандово до признавање и извршување на арбитражна одлука во износ од приближно 4,5 милиони евра дадени на 3 јануари 2023 година во фер и транспарентен процес од реномиран меѓународен арбитер во корист на АММА. Не е изненадувачки, ова е привремено и мерката е обжалена“,
пишува во соопштението од австриската амбасада.
Во останатиот дел од писмото, Вуцас извлекувајќи своевиден заклучок дека од текот на настаните „излегува дека спроведувањето на меѓународна арбитражна одлука во Северна Македонија станува предизвик и загрозување на ивестициите на австриската фирма“, ги наведува чекорите што македонската фирма ги презела за да избегне да ги исплати побарувањата.
Чекајќи одлуката на арбитражниот суд да биде потврдена од македонските судови, „Дена продукт“ неколкумесечниот период го искористила за да префрли голем дел од својот имот на компанијата „Глобал трејд ДММ” ДООЕЛ. Австрискиот амбсасадор во дописот отворено посочува дека сопственик на фирмата „Глобал трејд“ е Емилија Заева – Костова, која е сопруга на сопственикот на „Дена продукт“, Атанас Костов, но и братучетка на поранешниот премиер и лидер на СДСМ, Зоран Заев.
„Навременото делување е од суштинско значење зашто ‘Дена’, од самиот почеток, со поддршка на сродни компании и нотари, презеде разни активности за да се спречи значајно извршување на побарувањата. Меѓу другото: најголемиот дел од својот имот го префрлиле на ГЛОБАЛ ТРЕЈД ДММ ДООЕЛ Валандово, (ГЛОБАЛ) поврзана компанија која е во сопственост на Емилија Заева-Костова, сопруга Атанас Костов и братучетка на поранешниот премиер Зоран Заев; помогнале во две извршни дејствија против сопствените стакленици и имот во Валандово, при што има јасни докази дека официјалниот катастар е изманипулиран; поттикнале јавно наддавање за сопствена стаклена градина на 10 јули 2023 година во Богданци и покрај тековните граѓански дејства и кривични истраги“,
се наведува во соопштението на австрискиот амбасадор.
Со закажаното наддавање, пишува Вуцас, а во корист на компанијата поврзана со „Дена“, АММА, според амсадорот, речиси со сигурност нема да ја врати отштетата од 4,5 милиони евра.
„Зошто австриски инвеститор мора да ангажира три адвокатски канцеларии и да поднесе над десетина правни документи и предлози за признавање на арбитражна одлука во Северна Македонија? Како тоа може да се манипулира со централен катастар, со еден официјален јавен регистар? Како може да продолжат овие постапки кога за овој предмет има граѓански тужби и тековни кривични истраги? Зошто надлежните институции во државата, пред се, Советот на јавни обвинители, Републичкиот јавен обвинител, Вишиот јавен обвинител во Скопје, не се активни и веднаш не истражуваат“,
прашува во писмото.
Дополнително од амбасадата ретортички се прашуваат и дали ДЕНА и ГЛОБАЛ ги заробија судството и службениците (извршителите и нотарите).
Од амбасадата информираат дека амбасадорот Вуцас неодмна испратил писмо до Судскиот совет и Советот на јавни обвинители во кое побарал итно да ги отстранат сите неспособни и пристрасни судии и обвинители во овие случаи.
„Секој притисок и влијание се некомпатибилни со независноста на судството и мора да се пријават за понатамошно постапување“,
се наведува во писмото.
Покрај тоа, австрискиот амбасадор ги повикува надлежните комори на извршителите и на нотарите да ги одземат лиценците на оние што ги злоупотребиле или ќе ги злоупотребат своите овластувања. Од амбасадата велат дека будно ќе ги следат натамошните случувања во врска со овој случај, вклучително и сите нерешени правни барања упатени до судовите и до Јавното обвинителство.
„Ги изразуваме нашите големи надежи и очекувања дека судскиот систем во Северна Македонија ќе дејствува независно и правично и ќе дозволи владеењето на правото да преовлада во разумна временска рамка“,
се подвлекува во дописот од австриската амбасада.
За историјата на соработката меѓу австриската и македонската компанија, но и за настаниот спор на почетокот на јуни пишуваше неделникот „Фокус“.
Според сознанијата на неделникот, во 2016 година валандовската компанија „Дена продукт“ склучила ексклузивен договор со австриската компанија АММА со кој почнала долгорочна соработка меѓу компаниите и земјоделски производи од земјава се извезувале во Австрија. Австријците инвестирале неколку милиони евра и на валандовската компанија ѝ обезбедиле технологија, семиња, знаење, пласман на пазарот и финансирање производство.
Сепак, според договорот за екскулузивност, зеленчукот, конкретно корнишоните од прва класа, „Дена“ требало да ги продава исклучиво на АММА. Но, по пет години, од австриската компанија дознале дека корнишоните, освен во АММА, завршувале и во германска компанија, што според Австријците е прекршување на договорот.
По ова австриската компанија покренала спор пред меѓународен арбитражен суд во Виена, кој донел одлука во нивна корист и одредил дека „Дена продукт“ треба да ѝ исплати отштета од 4,5 милиони евра на АММА.
Инаку, ова не е прв пат австрискиот амбасадор преку допис до медиумите да реагира на постапки што се водат во македонските институции.
Кон крајот на февруари, тој во невообичаено писмо до премиерот Димитар Ковачевски и до членовите на собраниската Комисија за европски прашања повика законодавниот дом да не ги гласа предлог-измените на Законот за игри на среќа.
Амбасадорот Вуцас тогаш во писмото до Ковачевски, како и до претседателот и членовите на собраниската Комисија за европски прашања, освен што реагираше на употребата на европското знаменце во процедурата за носење на измените, се впушти и во толкување на одредби од Уставот, според кои, измените на Законот за игри на среќа, како што толкуваше, се во колизија со највисокиот правен акт на државата.