Во таа насока, како што изјави директорот на Државниот завод за статистика Дејан Станков, започнати се подготовки за воспоставување статистички систем базиран на регистри бидејќи, како што, вели целта е следниот попис да биде спроведен електронски со користење на статистичката методологија која службено се нарекува користење административни извори
Соработката со Министерството за дигитална трансформација за ова прашање, тој ја оцени како одлична, притоа посочувајќи дека тоа не е случајно бидејќи оваа институција е носител на административниот регистар на население
Следниот попис на населението треба да се спроведе во 2031 година, а Државниот завод за статистика и Министерството за дигитална трансформација работат на подготовка на условите тој да биде спроведен електронски.
Ова значи дека наместо да има попишувачи кои ќе одат од врата на врата, податоците ќе се „влечат“ од административни извори. И на последниот попис во 2021 година дел од податоците се добиваат од податоците што ги имаа институциите, но сепак на терен имаше попишувачи што ги проверуваа.
Дека може да се очекува следниот попис да биде целосно електронски денеска, одговарајќи на новинарски прашања, говореа министерот за дигитална трансформација Стефан Андоновски и Дејан Станков, директорот на Државниот завод за статистика, главната институција во чија надлежност е спроведувањето на најголемата статистичка операција.
„Согласно меѓународните стандарди и согласно резолуцијата којашто минатата година беше донесена на генералното собрание Статистичката комисија во рамките на Обединетите нации (ОН) следниот попис на население на глобално ниво е планирано да се спроведе околу 2030 година, односно 2030-2031 година“,
рече Станков.
Во таа насока, како што изјави директорот, Статистика започнала со подготовки за воспоставување статистички систем базиран на регистри бидејќи, како што вели, целта е следниот попис да биде спроведен електронски со користење на статистичката методологија која службено се нарекува користење административни извори.
За таа цел, рече Станков, започнати се активности за воспоставување регистар на население каде што заедно со институциите кои поседуваат административни податоци или, како што вели директорот, се носителите на тие податоците, се испитува нивниот квалитет.
„Она што како држава мораме да го направиме во следниот период е сите институции заедно да работиме под водство на Државниот завод за статистика за подобрување на квалитетот на административните извори, односно овој квалитет да го доведеме до едно ниво коешто е соодветно за статистичките стандарди и на тој начин да спроведеме попис којшто е базиран на административни извори“,
изјави директорот на Државниот завод за статистика.
Тој појасни дека овој статистички регистар на населението овозможува и други придобивки за институцијата со која раководи.
„Овозможува, како што споменав, трансфер кон статистички систем базиран на регистри, меѓутоа овозможува и процена на населението којашто редовно ја правиме секоја година и која би се базирала на сите административни извори, а не како што е во случајов само врз основа на виталните статистики, односно на родените и умрените, односно само врз основа на податоците за имиграција и миграција, каде извор е Министерството за внатрешни работи, а каде што знаеме дека овие збирки на податоци имаат одредени слабости“,
рече Станков.
Соработката со Министерството за дигитална трансформација за ова прашање, тој ја оцени како одлична, притоа посочувајќи дека тоа не е случајно бидејќи оваа институција е носител на административниот регистар на население.
„Со Министерството за дигитална трансформација имаме одлична соработка и тоа е нешто што ветува дека следниот попис на население ќе биде успешно спроведен од административни извори, имајќи предвид дека во Министерството за дигитална трансформација е административниот регистар на население. Така што продолжуваме заедно со Министерството за дигитална трансформација, но и со другите институции коишто се носители на останатите регистри да работиме заедно и како држава да го спроведе следниот попис на население исклучиво од административни извори“,
изјави директорот на ДЗС.
Прашан колку е тоа остварливо, Станков рече дека ова прашање засега во одредена доза е имагинарно, во смисла дека не верува оти утре ќе биде донесен законот за попис што е предуслов за да се изврши најголемата статистичка операција, но вели дека за разлика од пред пет или десет години институцијата е многу поподготвена да ја постигне целта и да спроведен целосно електронски попис. Во прилог на ова, како што рече, оди и искуството што ДЗС од спроведувањето на претходниот попис.
„Како што веќе знаете веќе потпишавме Меморандум или договор за размена на податоци со Управата за јавни приходи (УЈП), која што е еден од главните носителите на збирките на административни податоци и преминуваме кон користење на административни извори, така што можам да кажам дека денеска сме многу подготвени за разлика од пред неколку години, меѓутоа мораме да продолжиме како држава како систем да го подобруваме квалитетот на збирките на податоци“,
подвлече Станков.
Инаку, прашањето за подготвеноста на државата за спроведување електронски попис денеска првично беше упатено до министерот за дигитална трансформација Стефан Андоновски, чија матична партија ВМРО-ДПМНЕ, тогаш како опозиција, имаше сериозни забелешки на последниот попис од 2021 година и во својата изборна програма се заложи за нова методологија за попис на населението.
„Она што е наша политичка обврска е да ги направиме сите подготовки за дигитален попис. Јас точно знам во програмата на Владата и во програмата на партијата пишува во 2026 година, ги знаеме правилата на Еуростат дека тоа треба да се случува на 10 години што значи дека ние оваа година треба да работиме секој на своите регистри, на интероперабилноста на податоците за да бидеме подготвени да можеме тоа да го направиме, а ќе имаме време од денес до рокот кога треба да биде спроведен тој попис. Ние ги тестираме, ги пилотираме фазите секако под водство на Државниот завод за статистика и сме сигурни дека во моментот кога ќе дојде пописот сите ќе им веруваме и на резултатите и на методологијата врз основа на која ќе биде направен“,
рече Андоновски.
Тој потсети дека како политичка партија го критикувале минатиот попис и, како што додаде, имало и зошто бидејќи голем дел од податоците не биле собрани на вистинскиот правилен, методолошки начин.
„Второ се попишуваа лица во странство кои воопшто не се резиденти на државата, под неразјаснети околности, на неразјаснети начини. Се сеќавате дека имаше пакети со пасоши коишто се попишуваа како да се луѓе, нешто што не смееме да го дозволиме на следниот попис и заради тоа е добро што рано сме почнати секој да работи на своите регистри, во координација со со Државниот завод за статистика да ја развиеме методологијата, како треба да ги споделиме регистрите меѓу себе за да бидат точни и граѓаните и институциите да им веруваат“,
рече Андоновски.
Прашан дали тоа значи дека следниот попис ќе биде во 2031 година и електронски, Андновски рече дека за тоа е надлежен Државниот завод за ревизија, но посочи дека нивна политичка заложба како Влада е оваа година да бидат подготвени и по налог на Државниот завод за статистика, тогаш кога ќе треба, кога ќе се донесе законот да се спроведе електронски попис.