Крстиновска смета дека усогласувањето за единствениот пазар може да ја одржи земјава во реформскиот процес, Поповски го нагласува економскиот ефект, а Николовски предупредува на можноста да ослабне поттикот за полноправно членство
Постепената интеграција во Европската Унија може да донесе конкретни придобивки за граѓаните пред полноправното членство и да ја одржи Македонија во процесот на усогласување. Но, сè уште не е доволно јасно како ќе функционира нејзината поврзаност со формалните пристапни преговори, беше посочено во дебата во „360 степени“ на МРТ 1.
На прашање дали е докрај јасно дека земјава ќе може постепено да се интегрира независно од тоа дали отвора преговарачки кластери, претседателката на ЕСТИМА, Ана Крстиновска, одговори дека таа врска сè уште не е доволно разјаснета, но дека учеството во единствениот пазар и членството во ЕУ не се исто.
„Треба малку повеќе да се работи и со граѓаните и со политичарите, за да се знае дека интеграцијата во единствениот пазар може да се случи и без членство во ЕУ и дека има држави коишто функционираат на тој начин, тој европски економски простор. Меѓутоа може во нашиов случај да биде и на некој начин како отскочна даска кон полноправно членство кога ќе ги решиме останатите аспекти и ќе успееме да продолжиме“,
рече Крстиновска.
Според неа, усогласувањето за единствениот пазар опфаќа повеќе преговарачки поглавја, но и независно судство и функционални инспекции. Тоа се обврски на кои земјава секако би работела во пристапните преговори.
„Сите тие се работи што ние треба да ги завршиме и во рамките на преговорите, кога би ги имале, и на некој начин ние ќе можеме да работиме на сето тоа дури и ако формално ги немаме отворено преговорите. Не е замена, дефинитивно не е замена, меѓутоа на некој начин е заобиколен канал којшто ќе ја држи нашата администрација подготвена и ќе им даде обврска на политичарите да ги донесуваат сите тие акти што се потребни за усогласување“,
посочи таа.
Политичкиот аналитичар и поранешен министер Тони Поповски рече дека значењето на постепената интеграција треба да се објасни преку нејзините ефекти врз секојдневниот живот.
„Покрај тој бирократски речник, многу е битно за нашите граѓани да разберат дека постепената интеграција значи постепени, видливи придобивки. Значи ние, дури дел од овие придобивки и сега ги чувствуваме“,
рече Поповски.
Како примери беа посочени олеснетите плаќања преку СЕПА и очекувањата за „роаминг како дома“. Во разговорот за различната динамика со која Украина и Молдавија, од една страна, и Западен Балкан, од друга, се вклучуваат во роамингот, беше забележано дека за граѓаните клучно е да ја добијат услугата, а не правното објаснување за разликата.
Поповски смета дека пристапот до единствениот пазар може да го забрза економското приближување кон ЕУ и да придонесе за повисок животен стандард и подобри услови младите да останат во земјава. Ја спомена и можноста за разговори за пристап до Шенген, поврзувајќи ја со идното договарање меѓу членките.
Извршниот директор на „Евротинк“, Димитар Николовски, посочи дека економските очекувања се меѓу главните мотиви за поддршката за ЕУ.
„Ако се навратам на анкетите, кога ги прашуваме граѓаните зошто сакаат да влезат во Европската Унија, секогаш економијата и пристапот до единствениот пазар е број еден тема, значи тема и причина за тоа“,
рече тој.
Сепак, Николовски предупреди дека добивањето на дел од придобивките пред членството може да има и спротивен ефект врз натамошните амбиции.
„Освен тоа што колегите го спомнаа, јас само би додал дека тука постои една опасност при интегрирањето во единствениот пазар, а тоа е дека можеби ќе влеземе во некоја комфорна зона и дека нема да имаме импулси за понатамошно интегрирање. А дури дека и граѓаните можеби тоа нема да го бараат“,
оцени Николовски.