Поранешната гувернерка на НБС, Кори Удовички, смета дека српската централна банка имала можност да го ограничи меѓународниот платен промет без да го прекине домашното работење на Алта. Соговорниците на „Форбс Србија“, пак, зборуваат за личната одговорност на гувернерката
Поранешната гувернерка на Народната банка на Србија (НБС), Кори Удовички, смета дека надзорот над Алта банка требало да се засили порано, особено по парламентарните избори, поради ризикот од одлив на капитал. Во изјава за РТС, таа ја поврзува кризата во банката со стравот по изборната промена кај лица вклучени во нечесни зделки.
Одземањето на дозволата за работа на банката го отвори и прашањето за иднината на гувернерката Јоргованка Табаковиќ. За „Форбс Србија“, професорите Милојко Арсиќ и Ѓорѓе Ѓукиќ изнесуваат различни ставови за потребните кадровски и институционални промени во НБС.
Удовички: Постоеше можност за ограничување на трансферите во странство
Според Удовички, доколку се точни наводите на адвокатот Иван Ниниќ за префрлање средства на сметка во Македонија, НБС имала можност да го ограничи меѓународниот платен промет на Алта, без прекин на нејзиното работење во Србија.
Таа посочува на регулаторна можност што постои од 2007 година и оценува дека со засилен надзор можело да се дејствува без предизвикување паника.
Удовички издвојува две прашања: како банката дошла до толку лоша состојба и зошто надлежните не презеле порано мерки за спречување на одливот на пари. Според неа, во изминатата недела се пропуштила можност да се запре префрлањето средства кон поврзани лица или во странство.
Удовички потсетува дека Алта банка во јуни пријави капитална адекватност од 17,92 проценти, но нагласува дека се важни и потеклото и квалитетот на капиталот. Таа изнесува сомнежи за потеклото на средствата од последната докапитализација, со напомена дека не располага со сите податоци за утврдување евентуални надзорни пропусти.
Во гостувањето на РТС, таа ја проблематизира и одговорноста на вицегувернерите, кои побараа истрага за случајот. Според неа, различни сектори во НБС секојдневно следат одделни сегменти од банкарското работење и поради тоа се поставува прашањето зошто проблемите не биле забележани и запрени порано.
Како можно објаснување наведува централизирано одлучување и атмосфера на страв во институцијата. Истовремено Удовички оценува дека поширокиот банкарски систем е стабилен.
Арсиќ против политичка смена, Ѓукиќ за институционални промени
„Форбс Србија“ потсетува дека Јоргованка го започна третиот шестгодишен мандат во август 2024 година, што значи дека тој трае до 2030 година.
Милојко Арсиќ смета дека евентуалното разрешување мора да се заснова на законска процедура и докажана одговорност, а не на политички причини. Тој предупредува дека повторувањето на постапките на претходната власт е спротивно на ветувањето за независни институции.
Ѓорѓе Ѓукиќ поддржува повик до некомпетентните функционери за оставки по конституирањето на парламентот, а потоа законско разрешување ако тие одбијат. Предлага укинување на Извршниот одбор на НБС, прераспределба на надлежностите и построги професионални критериуми за раководството, преку јавна расправа.
Арсиќ ја оценува монетарната политика како добра и се залага за задржување на приближно сегашниот курс, особено поради задолженоста во странска валута.
Ѓукиќ, пак, го критикува долгорочното одржување фактички фиксен курс. Предлага негово привремено задржување за да се избегне паника, а по околу една година од изборот на владата – премин кон контролирано флуктуирачки курс.
Одземената дозвола и врските со Македонија
Извршниот одбор на НБС на 30 октомври ја одзеде дозволата за работа на Алта банка АД Белград. Во образложението наведе значително влошување на финансиската состојба и ризик од дополнително влошување на состојбата или ликвидноста, со што се загрозуваат интересите на депонентите.
НБС најави именување на Агенцијата за осигурување депозити за стечаен управник со судско решение и овозможување исплата на осигурените износи во рок од седум работни дена.
Белградската Алта е доминантен акционер во Алта банка АД Битола, поранешна Стопанска банка Битола, а Давор Мацура е дел од управувачките структури во двете банки. Нему неодамна му беше забранет влез во Црна Гора.
Македонската Народна банка вчера соопшти дека банкарскиот систем е стабилен и отпорен и дека сите банки се под непосреден супервизорски надзор. Нагласи дека одлуката за белградската Алта сама по себе не значи автоматско одземање на дозволата на Алта банка АД Битола и дека ги следи сите околности што можат да влијаат врз нејзиното работење.
Од Алта банка АД Битола порачаа дека се самостојно правно лице со сопствен капитал, средства и обврски, под супервизија на домашната Народна банка. Банката соопшти дека е ликвидна, продолжува со редовно работење и дека клиентите имаат непречен пристап до средствата. Според нејзината реакција, настаните во Србија не значат автоматска промена на нејзината финансиска состојба или правен статус.