За потсетување, во декември 2023 година кандидати за нов државен јавен обвинител беа Љупчо Коцевски, Лидија Раичевиќ и Фатиме Фетаи. Единствен што доби позитивно мислење од Советот на јавни обвинители беше Коцевски, неговата колешка Лидија Раичевиќ не го помина филтерот, а Фатиме Фетаи тогаш беше дисквалификувана поради нецелосна документација
Членовите на Советот на јавните обвинители денеска дадоа позитивно мислење за обвинителките Анита Тополова-Исајловска, Ленче Ристоска и Лидија Раичевиќ и за судијата Ненад Савески. Од трката испадна само поранешниот судија Владимир Панчевски, кој беше исклучен бидејќи нема непрекинат стаж од 10 години како јавен обвинител, односно судија
За нешто помалку од еден час Советот на јавните обвинители на денешната седница го заврши својот дел од законската обврска во постапката за избор на нов државен јавен обвинител – да даде мислење во однос на пријавени кандидати.
Филтерот го поминаа четворица од вкупно петтемина пријавени кандидати, по што предлогот за избор на јавен обвинител ќе биде доставен до Владата која согласно членот 64 од Законот за јавно обвинителство треба да утврди еден предлог и да го проследи до Собранието за гласање.
Членовите на Советот на јавните обвинители дадоа позитивно мислење за обвинителките Анита Тополова-Исајловска, Ленче Ристоска и Лидија Раичевиќ и за судијата Ненад Савески. Од трката испадна само поранешниот судија Владимир Панчевски.
За него уште пред разгледувањето на кандидатурите Советот оцени дека не го исполнува посебниот услов за континуиран стаж од 10 години како јавен обвинител или како судија.
Што се однесува до текот на седницата, во дискусиите на дел од членовите на Советот што се јавија за збор се начнаа прашања за критериумите и на начинот на постапката за давање мислење од Советот за кандидатите за државен јавен обвинител, во општа смисла.
Имено, на седницата не се разгледуваа програми и извештаи во однос на работата на секој од пријавените, туку претседателот на Советот, Башким Бесими, претстави кратки секвенци од нивните биографии во однос на стажот и како секој од кандидатите се искачувал во јавнообвинителската хиерархија.
Дискусија за постапката
Во овој контекст, дел од членовите на Советот наведоа дека дополнителна вредност за овој дел од процедурата дава новиот предлог-закон за јавно обвинителство, но околноста што тој сè уште е во фаза на предлог, и не е донесен до 31 јануари годинава, ги остава како Совет да се водат по актуелното законско решение од 2020 година.
„Јас ќе кажам прво нешто општо во однос на денешната точка на дневен ред… Во новото предлог законско решение се предвидува биографија на кандидатите, се предвидува програма на кандидатите, предвидува јавна расправа и дебата со интервјуа, ние со актуелното законско решение немавме таква можност бидејќи тој закон не се донесе до 31 јануари 2026 година, што можеби ќе дадеше подобра можност за претставување на кандидатите за државен јавен обвинител. Ние таква можност немавме. Можеби следниот совет ќе ја има можноста да го даде мислењето за избор на државен јавен обвинител во таква постапка. Ние имавме можност да се запознаеме со кандидатите преку нивните биографии, за некои од кандидатите и од програмите што ги доставија, за што нема законска обврска, и од тие причини ние немаме друга законска можност како да ги цениме освен од нашата перцепција за дадените извештаи за нивната работа и од тоа што како совет можеме да го утврдиме за овие кандидати“,
рече членката на Советот, Кети Петкова, додека говореше за својот став во врска со еден од кандидатите.
И нејзината колешка Светлана Стојковиќ, говорејќи во идентична смисла во текот на дискусијата, кажа дека Советот во моментот нема, како што кажа, некои градации или вредности за да каже кој е подобар, а кој помалку добар.
Во 2023 г. за Раичевиќ негативно мислење, сега позитивно
Инаку, Стојковиќ ова го кажа додека го споделуваше својот став во врска со кандидатката Лидија Раичевиќ, која беше кандидат за државен јавен обвинител и на претходниот оглас во 2023 година кога за шеф на Јавното обвинителство на РС Македонија беше избран Љупчо Коцевски.
Тогаш Раичевиќ доби негативно мислење, а како, условно кажано, како слабост тогашниот состав на Советот го оцени тоа што не била на раководни позиции во Јавното обвинителство. Сега обвинителката доби позитивно мислење од сите десет члена од актуелниот состав на Советот на јавните обвинители.
За потсетување, во декември 2023 година кандидати за нов државен јавен обвинител беа Љупчо Коцевски, Лидија Раичевиќ и Фатиме Фетаи. Единствен што доби позитивно мислење беше Коцевски, неговата колешка не го помина филтерот од погоре споменатите причини, а Фетаи беше дисквалификувана поради нецелосна документација.
Стојковиќ и тогаш била дел од Советот и дала негативно мислење за Раичевиќ, но како што кажа денеска тоа не го направила затоа што ја понеле аргументите на другите членови тогаш, туку затоа што сметала дека Коцевски е кандидат кој подобро ќе ја извршува функцијата.
„За овој кандидат, Лидија Раичевиќ, јас бев дел од Советот кој даваше мислење за кандидатурите по јавниот оглас минатиот пат, тоа беше декември 2023 година, кога јавниот обвинител се пријави исто така. Ќе кажам дека тогаш сите членови гласавме за негативно мислење за тој кандидат. Притоа би кажала дека не бев понесена од аргументите на дел од колегите тогаш во Советот дека јавниот обвинител нема докажано работно искуство со раководна улога и организациски способности и поради тоа не ѝ се дава позитивно мислење, туку во тој момент сметав дека кандидатот потоа државен јавен обвинител Љупчо Коцевски е најдобар кандидат во тој момент за таа функција и од таа причина го дадов тоа мислење. Во овој оглас и со овие кандидати, вкупно четворица јас за сите ќе дадам позитивно мислење, меѓу кои и за овој јавен обвинител од причина што мислам дека сите подеднакво заслужуваат иста шанса. Ние немаме некои градиции, немаме некои вредности за да можеме да кажеме кој е подобар, а кој помалку добар. Колегите кажаа за работното искуство од 22 години, дека била член на работна група, дека има објавено повеќе научни трудови, меѓу другото достави и стратегија за извршување на функцијата јавен обвинител на РСМ, со што ја искажа својата визија како мисли да ја извршува оваа функција. И затоа јас ќе дадам позитивно мислење“,
рече Стојковиќ.
Инаку, Раичевиќ и нејзината колешка од Основното јавно обвинителство Скопје, Ленче Ристоска, се единствените кои со своите кандидатури доставиле и програма за работа, во која ги споделуваат своите визии за тоа како треба да се унапредува работата на Јавното обвинителство на РС Македонија.
Единствено негативно во однос на Раичевиќ се изјасни членката на Советот, Кети Петкова, која се повика на принцип.
„Јас само ќе кажам едно, дека согласно принципот на конзистентност кој тежнеев да го практикувам како начин на размислување, за овој кандидат јас ќе дадам негативно мислење“,
рече Петкова.
Првпат судија меѓу кандидатите
Членот на Советот на јавните обвинители, Ардиан Демири, како интересен момент го посочи тоа што меѓу кандидатите има и еден судија, што не било случај досега.
„Во овој контекст јас за сите би дал позитивно мислење. Би додал дека, колку што јас ги знам работите и ги следам работите во Јавното обвинителство, од кандидатите г. Ненад Савески е една промена барем досега со оглед дека истиот доаѓа од редот на судии, сметам дека тоа е интересно за нас како Совет и во однос на селекцијата што Владата би ја направила понатаму согласно закон и Устав, како предлагач понатаму на еден кандидат за државен јавен обвинител. Така што, мој став во однос на сите кандидати од обвинтелката Анита Тополова-Исајловска до судијата Ненад Савески јас ќе дадам позитивно мислење“,
рече Демири.
Бесими: Не ѝ оставаме на Владата да одлучува
По завршувањето на седницата, претседателот на Советот прашан дали со давањето позитивно мислење за четворица кандидати, работата ѝ ја оставиле на Владата, рече дека не се согласува со таквата констатација бидејќи, како што кажа, тие својата задача ја завршиле согласно законот.
„Не е така дека ѝ оставаме на Владата да одлучува, ние согласно закон ги разгледавме сите пријавени кандидати и ценевме дека ги исполнуваат условите согласно закон и затоа дадовме позитивно мислење од причина што сите кандидати се јавни обвинители, еден е судија со успешна работа и во јавното обвинителство и во судовите и не можевме како членови да ги делиме затоа што сите се со долг стаж како обвинители и судии“,
рече Бесими.
Прашан за случајот со Раичевиќ, која во 2023 година добила негативно мислење, а денеска позитивно, кажа дека не би коментирал тој момент бидејќи тоа било одлука на претходен состав на Советот.
Потсетен од новинарите дека согласно членот 18 став 4 од Деловникот на Советот на јавните обвинители ова тело има можност да ги повика кандидатите пред да донесе одлука, Бесими рече дека била разгледана и таа опција, но на крајот Советот одлучил да се води според Законот за јавно обвинителство.
„Ние сите овие кандидати претежно ги знаеме. Ние сме од иста бранша, ги знаеме, и тоа ние го разгледавме во Советот и отидовме на став од причини што во Законот не е предвидено и одлучивме како што одлучивме…Ние не можевме да го чекаме новиот Закон за јавно обвинителство бидејќи согласно актуелниот имаме рок од 15 дена и мораме да дадеме одговор. И поради тоа ја закажав седницата и денеска одлучивме, како што знаете, за четири кандидати дадовме позитивно мислење“,
рече претседателот на Советот на јавните обвинители.
Што се однесува до четворицата кандидати кои добија позитивно мислење, на седницата за секој од нив беа искажани позитивните делови од нивната работа како обвинители.
„Во однос на овој кандидат можам да кажам дека има долгогодишно работно искуство, како јавен обвинител што ги има поминато сите инстанци во јавнообвинителскиот систем, што значи дека темелно го познава неговото функционирање на сите нивоа. Станува збор за кандидатка која три последователни мандати ја извршува функцијата заменик на државниот јавен обвинител, што укажува за нејзиниот кредибилитет и доверба. Исто така, поседува и углед, етичност, морални квалитети, како и организаторски и менаџерски поради што сметам дека овој јавен обвинител успешно ќе ја извршува функцијата јавен обвинител на Република Северна Македонија поради што ќе дадам позитивно мислење за кандидатот“,
рече членката на Советот, Марјана Илиеска, за кандидатката Анита Тополова-Исајловска, која во моментов ја извршува функцијата в.д., државен јавен обвинител, а на која беше назначена од Советот по оставката на Љупчо Коцевски.
За обвинителката Ленче Ристоска, членовите што се вклучија во дискусијата, исто така, искажаа позитивни зборови. Беше посочено дека е вклучена во многу проекти, како и дека е актуелна врска на Македонија со Европравда (Eurojust). Како дополнителен момент беше истакнато и тоа што има доставено програма.
„Kолешката Ленче Ристоска е обвинител со повеќегодишно искуство, немам нешто негативно што би издвоил и би ја елиминирал од трката. Колешката има напишано и доставено програма која во делови ценам дека даде придонес за зајакнување на капацитетите на Јавното обвинителство. Има учествувано во на меѓународни проекти и мислам дека е претставник на македонија во Европравда и од таа причина ќе дадам позитивно мислење“,
рече членот на Советот, Ермон Незири.
За судијата Ненад Савески дел од членовите на Советот рекоа дека немаат можност да ја оценуваат неговата работа бидејќи доаѓа од редовите на судиите, но кажаа дека имале можност да соработуваат со него додека ја извршувал јавнообивнителската функција од 2009 до 2016 година, кога е избран за судија во Основниот кривичен суд Скопје.
Кандидатите добија позитивно мислење од сите десет члена на Советот, со исклучок на Лидија Раичевиќ, која доби едно негативно мислење од членката Кети Петкова.
Сега постапката оди во Владата, која треба да избере еден од четворицата кандидати.