„Веруваме дека ќе го искористите вашето уставно овластување да го вратите законот на повторно разгледување во Собранието. Таквиот чекор би спречил долгорочни негативни последици врз борбата против корупцијата и правната сигурност“, велат од Платформата
Платформата за борба против корупцијата ја повика претседателката Гордана Сиљановска-Давкова да не го потпишува указот за прогласување на Законот за изменување и дополнување на Кривичниот законик кој вчера беше изгласан во Собранието. Но, овие измени и дополнувања на Кривичниот законик се веќе потпишани од шефицата на државата и објавени во „Службениот весник на РСМ“.
На веб-страницата на „Службен весник“, во делот каде што се најновите прописи, може да се види дека во базата од 28.1.2026 година, меѓу другите прописи, објавен е и Законот за изменување и дополнување на Кривичниот законик.
Во писмото испратено до претседателката од Платформата велат дека ја поздравуваат потребата од интервенција во Кривичниот законик, особено по измените од 2023 година, но усвоените решенија, наместо да обезбедат правна стабилизација во преодниот период до донесувањето целосно нов Кривичен законик, сметаат оти создаваат дополнителна правна несигурност и ризик од институционална конфузија и натамошно уназадување во борбата со високата корупција.
Оттаму велат дека со измените на кривичните дела за злоупотреба на службената положба и несовесно работење се предвидуваат пониски максимални казни во однос на состојбата пред 2023 година, што директно влијае врз казнената политика и врз роковите за застарување на кривичното гонење за тешки облици на корупција и злоупотреба на јавната функција.
Исто така, велат дека заштитата на јавните средства се сведува претежно на злоупотребите во постапките за јавни набавки, и тоа само на еден сегмент од нив, без да се обезбеди сеопфатна кривичноправна заштита од злоупотреба на средствата од државниот буџет, локалната самоуправа и јавните фондови преку други механизми.
Според Платформата, кај кривичното дело несовесно работење во службата, се укинува јасната инкриминација на несовесно постапување на службени лица во органите на државната управа, што во пракса претставуваше клучна алатка за заштита на правата на граѓаните во управните постапки.
„Предложените решенија за проширената конфискација концептуално и процесно ги мешаат различните модели на конфискација, што е во судир со Законот за кривичната постапка и со меѓународните стандарди, и отвора ризик од нејасна и нееднаква примена, како и од повреди на правната сигурност и презумцијата на невиност“,
се вели во дописот од Платформата испратен до претседателката.
Платформата изразува сериозна загриженост и поради фактот што антикорупциските измени се носат во ист законски пакет со одредби за усогласување со Истанбулската конвенција и зајакнување на заштитата на жените и жртвите од семејно и родово базирано насилство.
Според нив, оваа стратегија на законодавецот ја отежнува стручната и јавната расправа и создава ризик важните прашања поврзани со корупцијата да не бидат соодветно разгледани во нивниот целосен опсег.
„Веруваме дека ќе го искористите вашето уставно овластување да го вратите законот на повторно разгледување во Собранието. Таквиот чекор би спречил долгорочни негативни последици врз борбата против корупцијата и правната сигурност“,
се вели во обраќањето до претседателката.
Инаку, вчера со 76 гласа „за“ и еден „против“ во Собранието беа изгласани измените и дополнувањата на Кривичниот законик што ги предложија пратеници од владејачкото мнозинство. Поддршка за Кривичниот законик дадоа и од пратеничката група на СДСМ, иако лидерот Венко Филипче рече дека имаат сериозни забелешки.
Законското решение не доби поддршка од пратеничката група на Левица, од каде што рекоа дека е лошо и ја уназадува состојбата од онаа што била во 2023 година.
Со предлог-измените, како што е наведено во образложението, треба да се исправат контроверзните интервенции во Кривичниот законик (КЗ) што претходната власт тајно ги утврди, а тогашниот собраниски состав ги донесе на 6 септември 2023 година.
Измените на КЗ донесени пред нешто повеќе од две години беа причина за застарување на кривичните дела со кои беа опфатени голем број поранешни функционери во случаите што ги отвори поранешното Специјално јавно обвинителство (СЈО), а по чие згаснување во најголем дел ги презеде Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција (ОЈО ГОКК).
Клучните измени тогаш беа направени во членот 353, со кој се опфатени кривичните дела од корпусот злоупотреба на службената положба и овластување, каде што се намалија казните, беа воведни горни граници и беше избришан еден став кој се однесуваше на кривичните дела во делот на јавните набавки.