Во 20 продолженија, четири месеци. Толку траеше конститутивната седница на актуелниот парламентарен состав. Почна во декември 2016, кога помина само првата точка – верификација на мандатите на пратениците.
Следното продолжение на конститутивната седница се одржа дури по три месеци – толку чекаше поранешниот претседател на Собранието Трајко Велјановски, во улога на претседавач, да ги свика пратениците за да изберат Комисија за избори и именувања и нов собраниски спикер.
„Имајќи предвид дека најголем дел од пратениците се пријавени за реплики на говорникот од ВМРО-ДПМНЕ, тоа е навистина зачудувачки како и на кој начин се настојува да се одолговлекува оваа конститутивна седница на Собранието“
изјави Оливер Спасовски од СДСМ (24.03.2017)
„Согласно Деловникот да бидеме коректни, е возможно да се реплицира пратеник на друг пратеник, кај што не е особено од иста пратеничка група. Така е согласно Деловникот, сега дали тие ќе го користат тоа или нема, во овој момент пратеничка група има само Беса и е поделена“
возврати претседавачот со конститутивната седница, Трајко Вељаноски (24.03.2017)
Без пратенички групи, без координатори и без ограничувања, цел месец помина во меѓусебни обвинувања и провокации. Од ВМРО-ДПМНЕ за збор се пријавија 48 пратеници, и на секого од нив, имаше исто толку пријавени за реплика.
„Клучот на оваа разрешница е во овој човек позади мене, во господинот Вељаноски и тој ја носи целата одговорост за ова што се случува денес…или работете деловнички за доброто на граѓаните или напуштете ја таа фотелја“
изјави Александар Кирацовски (05.04.2017)
„Толку можам што сакате повеќе да направам? А за станување од столчето ќе почекате малку, кога ќе заврши конститутивната седница, таа желба не ја исполнувам, значи јас не сум Дедо Мраз“
одговори Трајко Вељаноски (05.04.2017)
И кога стана јасно дека Вељановски е подготвен до недоглед да ја пролонгира седницата, декларираното мнозинство во Собранието на 27 април реши да го избере Талат Џафери за претседател.
Нови избори се на прагот, а правилата за конститутивната седница на парламентот не се сменети. Со тоа, останува можноста за нови злоупотреби и одолговлекувања при примопредавањето на власта. Може ли нешто да се промени до распуштањето на Собранието на 12 февруари?
„Жан Моне“
Работен викенд за дел од пратениците десет дена пред распуштање на парламентот. Разговори зад затворени врати, билатерални средби и работна вечера на лидерите на партиите далеку од очите на јавноста. Во присуство на новиот известувач за земјава во Европскиот парламент, Илхан Кјучук, и уште двајца европратеници се направија последните обиди за договор меѓу партиите за измени на собранискиот Деловник. Меѓу точките што успеале да ги усогласат власта и опозицијата е ограничување на времетраењето на конститутивната седница. Сепак, заклучиле дека сега не е време за гласање на измените, па одлуките се оставени за идниот парламентарен состав.
„Ние може да кажеме дека 90 отсто од прашањата се усогласени. И не дека не можеме да се усогласиме, но има дел од разликите по однос на критериумите за избор на идниот генерален секретар и помошниците. И околу потребата за усогласување на нештата со уставните измени, имајќи предвид дека сме во предизборие, тој дел го оставивме за наредниот мандат, односно наредниот состав да го допрецизира, доформулира за да не влеземе во политичка дебата.“
изјави претседателот на Собранието, Талат Џафери.
Членот 1 во предложените измени на Деловникот, како и во поголем дел од новите закони што се гласаат, предвидува усогласување со новото уставното име на државата – Република Северна Македонија. Токму тоа е пречка за опозицијата и главна причина што заклучокот од „Жан Моне“ е договорените измени на собранискиот Деловник да се гласаат по изборите.
„Тоа што не сакавме да го направиме е да земеме една точка од овие прашања и да интервенираме во неа во овој изборен период. Она што не можеме да го направиме пред изборите е да дадеме одговори за она што, најверојатно, некои од партите би сакале да го посочат на нивните предизборни постери и плакати.“
порача европратеникот Андреас Шидер.
„Ние имаме јасна улога како Европски парламент и ќе ја исполниме, но треба да го убедиме и Советот дека владата и опозицијата во Северна Македонија ги прават правилните нешта и дека постои јасен доказ за тоа. Овој доказ вклучува соработка во дијалогот и постоење долгорочна програма каде сакаме да ја видиме земјата во иднина.“
изјави известувачот за РСМ во Европскиот парламент, Илхан Кјучук.
Координаторите на пратеничките групи на СДСМ и на ВМРО-ДПМНЕ излегоа задоволни од заклучоците на „Жан Моне“ и се согласни во оценката дека успеале да ги приближат ставовите за речиси сите точки. Но, за она што остана главна пречка поради која пред изборите нема да ги изгласаат новите деловнички правила, Митрески и Мицевски имаат различно мислење.
„Еден од европратениците спомна дека станува збор за предизборен период и дека можеби не би било добро да се отвори и тоа прашање. Но, искрено мислам дека со гласањето на некои закони и со протоколот за НАТО, кој опозицијата најавува дека ќе го гласа, можеби ќе беше добро и ова прашање да се надмине сега, но очигледно ситни партиски игри во предизборието им значат многу“
вели координаторот на пратеничката група на СДСМ, Јован Митрески.
„Член 1 односно промената на името ВМРО-ДПМНЕ не дозволи ни да се дискутира на овој процес, но во интерес на приближување на ставовите, разговаравме за други технички прашања кои се решливи. За жал, и постоечкиот Деловник од власта не се почитува, беше злоупотребувано европското знаменце и се кратеа дискусиите на три дена. Сега нема да може.“
вели координаторот на пратеничката група на ВМРО-ДПМНЕ, Никола Мицевски.
Што предвидуваат измените на Деловникот чие донесување остана обврска за идниот состав на Собранието?
Според верзијата во која имаше увид „360 степени“, времетраењето на конститутивната седница ќе се ограничи на два дена. Во тие два дена треба да се верификуваат мандатите на новите пратеници, да се избере Комисија за избори и именувања, како и нов претседател на Собранието. Седницата ќе ја свикува собранискиот спикер од претходниот состав, но со неа ќе претседава највозрасниот пратеник од новиот состав – до изборот на нов претседател.
Според информации од власта, се предлага воведување на уште седница месечно за пратенички прашања, на која премиерот и министрите ќе ги прашуваат само пратениците од опозицијата.
На крај, сепак, останува прашањето – кои се гаранциите дека нема да се повтори сценариото од 27 април 2017-та при конституирањето на новиот парламентарен состав, без нови деловнички правила?
„Бидејќи е надлежност моја како претседател на Собранието да свикам седница и согласно постојните правила да раководам со неа до изборот на нов претседател, гаранција е мојот збор. Нема да видите такви сцени при наредната конститутивна седница.“
порача претседателот на Собранието, Талат Џафери.