Состојбата што ја утврдиле работните групи открива пречекорувања на законските рокови, одлагања на јавни седници без оправдани причини и свесно доведување на предметите до точка на апсолутна застареност
Судскиот совет на денешната седница усвои два извештаи од работни групи кои извршиле вонреден увид во работата на судија од Апелацискиот суд Скопје. Состојбата што ја утврдиле работните групи открива пречекорувања на законските рокови, одлагања на јавни седници без оправдани причини и свесно доведување на предметите до точка на апсолутна застареност.
За првиот извештај од посетата на Апелацискиот суд Скопје членот известител Антоанета Димовска рече дека е за проверка по анонимна претставка против апелациски судија.
Иако на седницата не се спомена за кој судија од Апелацискиот омот на неговите родители во Неготино беа пронајдени соѕидани 350 000 евра, за кои постои сомневање дека се нелегално стекнати.
Одложување седници без оправдани причини
Димовска во образложението на извештајот рече дека при проверките утврдиле дека при постапување во еден предмет е повредена одредба од Законот за кривична постапка бидејќи објавата на пресудата била закажана дури два месеца по завршување на расправата, со што законскиот рок е пречекорен за 62 дена.
Во друг предмет за кој информира Димовска, јавната седница двапати била одложена по барање на бранител без доволни докази. Третото барање за одлагање било одбиено и седницата се одржала без присуство на обвинетиот и бранителот, што е спротивно на Законот за кривична постапка.
„Се работи за притворски предмет во кој првообвинетиот се наоѓал во куќен притвор и со првостепената пресуда истиот е осуден на казна затвор во траење од пет години, во која казна затвор да му се засмета и времето поминато во куќен притвор до започнувањето со издржување на казната затвор, односно до правосилноста на пресудата“,
рече Димовска во образложението.
Според неа, во конкретниот предмет двапати е одложена седницата без оправдани причини и му е овозможено на обвинетиот да биде подолго во куќниот притвор кој му се засметува во казната затвор.
Едно одложување на јавна седница е констатирано и во друг предмет, каде обвинет е осуден на единствена казна затвор во траење од една година и четири месеци за кривично дело прикривање и две кривични дела тешка кражба, казна во која му се засметува времето поминато во притвор.
Во овој предмет работната група констатирала дека нема документирана причина за едно одложување на седницата и оти има пречекорување на законските рокови за доставување на предметот.
Членката на Судскиот совет, Тања Чачарова-Илиевска, праша дали колегите имаат некои заклучни согледувања во извештајот бидејќи, според неа, не може да се види дали одредените законски пропусти во наведените предмети е начин вообичаен на постапување на тие судии што се опфатени или тоа е само за конкретните предмети.
Судијата известител Димовска рече дека станува збор за примарен извештај и оти работната група по изгласувањето уште еднаш ќе седне и ќе види што ќе прави понатаму.
„Така што не можам во овој момент ништо да кажам. И не би сакала, не сакавме да избрзуваме со некакви заклучоци или било што, ова е само констатирана фактичка состојба“,
рече таа.
Извештајот на оваа работна група беше усвоен со 10 гласа „за“.
Предмети во кои се заканувала или веќе настапила застареност
Вториот извештај, презентиран од членот на Судскиот совет, Сузана Јошевска-Анастасовска, се фокусира на два предмети од јавен интерес во кои се заканувала или веќе настапила застареност, а кои се поврзани со истиот судија од Апелацискиот суд.
„Во двата предмети работната група се осврна на наводите од претставката коишто се однесуваат на тоа дали судијата не постапува по редослед на прием на предмети, дали е поминат долг временски период од прием до закажување на јавна седница, како и дали јавните седници многу често и неоправдано се одлагаат“,
рече Јошевска-Анастасовска.
Таа додаде дека работната група ценела и дали по одржана јавна седница поминува неразумно долго време до писмена изработка на пресудата и дали потоа поминува долг временски период, уште подолг временски период од донесената одлука до нејзина верификација.
„Ова е од причина што сите овие наводи во претставката беа наведени и се наводи за коишто се предвидени во Законот за судовите како нестручно и несовесно постапување на судијата“,
додаде Јошевска-Анастасовска.
Во предмет познат на јавноста, каде што првостепените казни биле 6, 4 и 3 години затвор, сите обвинети поднеле жалба и кога стигнале пред повисокиот суд, односно пред Апелацискиот суд, жалбите се уважени, а е одлучено да се одржи јавна седница.
Апелацискиот суд закажал дури 16 јавни расправи во период од година и половина.
„Многу одлагања од разни причини, дали е тоа неможност да се врачи покана на сведок, дали на два пати поротници биле причината за одлагањата, нивното отсуство, промена на член на совет, значи многу причини се, секоја одделно кога се гледа претставуваат причини предвидени во Законот за кривична постапка за одлагање“,
рече Јошевска-Анастасовска.
Впечатокот што го имала работната група е дека судијата не сторил доволно напори за предметот да заврши во разумен рок имајќи го предвид фактот дека на му се заканувала апсолутна застареност на 30.12.2025, која подоцна фактички и настапила. Односно предметот стигнал во Врховниот суд само неколку дена пред крајниот рок.
Заклучокот, рече Јошевска-Анастасовска, е од овие сите факти дека периодот од денот на преземање на предметот до првото рочиште, во Апелација, е неразумно долг, 90 дена. Таа рече дека немало образложение од страна на судијата од кои причини се прифатени сведоци и немало оценка од страна на советот од кои причини било потребно да се сослушаат овие сведоци.
„И периодот на објава до завршување на одлуката е 31 ден. Од тие причини се констатира дека постојат некои сомневања за несовесно постапување на судијата бидејќи не сторил доволно напори предметот да биде завршен навремено така што нема да биде доведен во опасност кривичниот прогон од апсолутна застареност. Штетата која е настаната, постапувањето може да се гледа по тоа што и покрај тоа што е водена постапка од 2019 година, конечна одлука на судовите нема“,
додаде судијата известител.
Во втор предмет, застареноста била спречена само благодарение на „екстремно ажурното постапување на Врховниот суд“, откако на апелацискиот судија му биле потребни 145 дена само за да го закаже првото рочиште.
„Впечатокот е дека судијата не сторил доволно напори за предметот да заврши во разумен рок. Постојат сомневања за несовесно постапување бидејќи судијата бил свесен за опасноста од застарување, а не му дал приоритет на предметот“,
истакна Јошевска-Анастасовска.
Извештајот и на оваа работна група беше усвоен со девет гласа „за“.
Поделен Совет
Усвојувањето на извештаите предизвика поделени мислења меѓу членовите на Советот. Членката Тања Чачарова-Илиевска побара конкретни предлог-заклучоци, прашувајќи каква е поентата на извештаите ако по нив нема понатамошна постапка. Спротивно на неа, Ивица Николовски побара поголема храброст од комисиите јасно да кажат дали има елементи за нестручно и несовесно работење.
Од работните групи одговорија дека нивна задача е само да ја утврдат фактичката состојба, а Советот е тој што треба да одлучи дали ќе отвори постапка за одговорност на судиите.
Членката на Судскиот совет, Данка Ристова, рече дека на членовите на работната група е утврдување на фактичката состојба и оти не треба да се товарат членовите.
„Ако тоа што го читате нешто треба дополнително да се направи, никој не ве спречува тоа да го правите. Стварно не очекувам ваков начин од членовите на Судскиот совет“,
рече Ристова.
Според Основното јавно обвинителство за гонење организиран криминал и корупција (ОЈО ГОКК), сомнежите се дека пронајдените пари во домот на родителите на Ристов во Неготино, се незаконски стекнати, а постапката која резултира со претресот е проширување на истрагата иницирана на 14 декември минатата година, кога беше осомничен адвокатот и поранешен државен правобранител Фехми Стафа за кривичното дело примање награда за противзаконито влијание.
На судијата Ѓоко Ристов на 20 јануари годинава му беше одредена мерка куќен притвор, а исто така му е одземен и пасошот како дополнителна мерка за обезбедување присуство што, исто, ја бараше ОЈО ГОКК.
Претходно, Судскиот совет на седница се произнесе по барањето на апелацискиот судија да му биде одземен судискиот имунитет и да му биде одредена мерката куќен притвор.
За одземање на имунитетот на судијата Ристов и одобрувањето на одлуката тој да оди во куќен притвор, „за“ гласаа сите десет присутни члена на Судскиот совет. Покрај одземањето на имунитетот и одобрението да му биде одреден куќен притвор, Судскиот совет донесе и одлука Ристов времено да биде оддалечен од вршењето на судиската функција, до правосилното завршување на кривичната постапка.