Лидерите на ЕУ побараа дополнителна анализа на предлогот на Комисијата, без да се произнесат за неговите поединечни елементи. Ја поздравија подготовката на пристапниот договор со Црна Гора, но во споредба со нацрт-заклучоците ја ублажија пораката – во усвоениот текст ја нема целта сите преговарачки поглавја да се затворат до крајот на годинава. Дел од промените биле направени на директно барање на Андреј Пленковиќ, премиерот на Хрватска, која има одредени очекувања од Црна Гора во однос на поглавјето 31 – „Надворешна, безбедносна и одбранбена политика“
Европскиот совет го „прими на знаење“ неодамнешниот предлог на Европската комисија за подготовка на Унијата за проширување и побара Советот на ЕУ дополнително да го анализира, без да ги одобри или да навести одобрување на предложените промени во пристапниот процес. Најконкретната порака во заклучоците е за Црна Гора, за која се поздравува работата на пристапниот договор, но и таа е повоздржана во однос на претходниот нацрт: изоставена е јасна временска одредница за затворање на сите преговарачки поглавја до крајот на 2026 година, иако такво нешто индиректно се спомнува.
Во конечниот текст, европските лидери наведуваат:
„Европскиот совет ја поздравува тековната работа на изработката на договорот за пристапување со Црна Гора. Ја констатира намерата на ирското претседателство со Советот да работи кон привремено затворање на преостанатите преговарачки поглавја, под услов Црна Гора да ги спроведе соодветните реформи.“
Ова е значајна политичка порака за Подгорица бидејќи го потврдува напредувањето на подготовките за идното членство. Но, споредбата со нацртот за кој медиумите известуваа на 14 октомври покажува намалена амбиција во формулацијата.
Според тогашната објава, нацртот ја наведувал намерата на ирското претседателство до крајот на годинава да постигне договор за привремено затворање на сите преговарачки поглавја, врз основа на спроведените реформи.
Според Хина, чиј извештај го објави „Индекс“, по интервенција на хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ е отстранет и делот од претходниот нацрт што предвидувал што поскоро да се доврши изработката на пристапниот договор. Агенцијата известува дека Пленковиќ ги запознал европските лидери со осум барања на Загреб што Подгорица треба да ги исполни за да добие хрватска согласност за завршување на пристапните преговори.
Разликата е политички важна: поддршката за продолжување на процесот останува, но европските лидери не ја задржале во заклучоците конкретната временска цел од нацртот. Тоа не значи дека завршувањето на преговорите годинава е исклучено, туку дека таквата амбиција не добила место во конечната заедничка порака. Црна Гора досега има привремено затворено 21 од 33 преговарачки поглавја, а Хрватска го блокира затворањето на поглавјето 31 – „Надворешна, безбедносна и одбранбена политика“.
Повоздржан јазик е употребен и за предлогот на Европската комисија „Подготовка за поширока Унија“.
„Во таа светлина, Европскиот совет го прима на знаење Комуникацијата на Комисијата ‘Подготовка за поширока Унија’ и го повикува Советот да ги анализира сите негови аспекти и, врз основа на таа анализа, да ја продолжи работата“, гласи точка 77 од заклучоците.
Формулацијата „прима на знаење“ не е исто што и одобрување. Лидерите го регистрираат предлогот и го упатуваат на натамошно разгледување во Советот на ЕУ, каде што се претставени владите на земјите членки. Сепак, реченицата не завршува со тоа: повикот да се анализираат сите аспекти и врз таа основа да се продолжи работата покажува дека предлогот останува во процедура. Ниту е прифатен како пакет ниту е отфрлен, а рок за следните одлуки не е наведен.
Ова е особено важно за предлогот на Комисијата отворањето преговарачки кластери и другите меѓучекори во пристапните преговори да се одлучуваат со квалификувано мнозинство наместо со едногласност. Таквата промена би ја намалила можноста поединечна членка да ги блокира тие фази. За самиот прием, според предлогот, и натаму би биле потребни едногласна одлука и ратификација на пристапниот договор од сите договорни страни.
За Македонија, тоа значи дека од состанокот не може да се извлече заклучок во која насока ќе оди дебатата и евентуалната одлука на оваа тема. Земјата воопшто не е поименично спомената во делот за проширувањето, како што не се спомнати ниту другите земји кандидати.
Инаку, во заклучоците на Европскиот совет проширувањето повторно е определено како геостратегиска инвестиција во мирот, безбедноста, стабилноста и просперитетот, но истовремено се бара продолжување на реформите, особено во владеењето на правото.
Од самата Унија се очекуваат внатрешни реформи и подготовка за поголемо членство. За конкретните решенија што ги предлага Комисијата, меѓутоа, допрва треба да се изгради согласност меѓу членките. А ублажената формулација за Црна Гора покажува дека и кај кандидатката за која веќе се подготвува пристапен договор, усогласувањето на заедничката политичка порака останува чувствително.