Тестиравме како функционира владиниот проект „Една точка за услуги“

Автор: Петар Клинчарски | пред 2 месеци | In depth

Владата се пофали дека воведе нов систем со кој граѓаните на едно место ќе можат да извадат документи од различни институции. На терен ...

- Извинете да прашам, ова тука е за информации?

- Овдека пишува информации. Веднаш до автоматот, но човекот не е тука.

За да нема расправија кој е на ред, има пулт за вадење бројче. Ама, не работи.

- Сме се јавиле да дојдат да го решат дефектот, но не ни одговориле на тоа – вели Осман Исин, вработен во Управата за водење на матични книги.  

Иако потешко од замисленото, сепак системот функционира. Министерот за информатичко општество најавува шалтери за услуга на едно место во сите градови, заедно со други реформи.

- Не смее да ни се случува сликата од минатато за традиционалното однесување на шалтери и на граѓаните и на вработените – смета министерот за информатичко општество, Дамјан Манчевски.

Овие шалтери се наоѓаат на приземјето во поранешната управна зграда на Комерцијална банка во Скопје, близу Камениот Мост. Тоа е првата локација каде, по цела година поврзување и вкрстување на податоците, граѓаните можат на едно место да извадат документ од 9 различни институции. Меѓу нив: уверение за државјанство, проверка на работен стаж, имотен лист, извод од матичната книга на родени или умрени.

Системот „Една точка на услуги“ прв, пред три недели, го тестираше премиерот Зоран Заев, вадејќи уверение за државјанство.

- Не станува збор само за козметика, туку за суштински сервис кој на најмодерен начин и најпрактичен начин менаџира со услугите во интерес на граѓаните. На оваа една точка на услуги, треба да се гледа како на еден чекор повеќе, кон трансформација на државиот бирократски систем и апарат во сервис на граѓаните како стратегија на оваа Влада, рече премиерот Заев пред 3 недели.

Нашиот тест ние го направивме минатата недела. Еднаш како обични граѓани и втор пат како медиумска екипа. Првиот пат, уште при влезот, се судривме со „стариот“ систем.

- Извинете да прашам, ова тука е за информации?

- Не е, ама кажи.

- Добро, тогаш каде се наоѓа делот за информации?

- Нема дел за информации.

- Бидејќи на таблата видов дека има.

- Вие видовте на таблата дека пишува информации веднаш до автоматот. Ама човеков не е тука.

- Да почекам таму, ќе дојде или?

- Нема да дојде. Дечко многу прашања, ако сакаш да ти помогнам кажи ми што ти треба за што си, ако можам во ред е, ако не...

На крај, разбравме дека на шалтерите се работи во две смени до 19:30 часот. Но вработениот задолжен за информации е достапен само до 16 часот. Од голема помош ни беше што го препознавме шалтерот на кој и премиерот извади државјанство. Откако се обративме на точното место и ние извадивме таков документ, за само неколку минути.

При втората посета, побаравме извод од матична книга на родени. Тоа се прави на посебен пулт на Управата за водење на матични книги, од каде добивате бројче. Во нашиот случај попусто, бидејќи системот за електронско повикување не работеше, па редот на 9-те шалтери на Управата беше оставен на домашната култура.

- Сме се јавиле да дојдат да го решат дефектот, но не ни одговориле на тоа.

Ова ни го кажа Осман Исин, вработен во Управата, додека се подготвуваше за пауза за ручек. Го прашавме, што се’ бараат граѓаните на неговиот шалтер?

- Повеќе се изводи, за децата што се раѓаат во болница, сите се пријавуваат овдека, во Скопје, кога ќе се роди во Скопје значи ќе треба да го пријавува, ќе треба еден од родителите да го пријавува во рок, треба да го пријавува овдека, има големи барања, па има многу луѓе што живеат во Скопје, бараат електронски барања кои се родени надвор од Скопје, вели тој.

Осман е еден од десетината вработени, кои ќе треба да се прилагодат и едуцираат за потребните на новиот систем за работа. Бидејќи освен документи од Управата за матични книги, на неговиот шалтер наскоро ќе се издаваат документи и од: МВР, Министерство за транспорт и врски, Управа за јавни приходи, Агенција за катастар на недвижности, Агенција за вработување, Министерство за труд и социјална политика, Централен регистар, Фонд за здравствено осигурување и Фонд за пензиско и инвалидско осигурување. Годинава, вакви канцеларии треба да се отворат и во Куманово, Тетово и Охрид или Битола. Од 2020 година и на цела територија.

И додека во 21 век државата ветува унифицирање на вадењето хартиени документи, министерот за информатичко општество вели се работи и на електронската дистрибуција. Тече процес на дигитализација, кој на крај треба да овозможи и на лична електронска пошта да се добие важечки документ, со потпис и печат.

- Кога се работи за запис кој не е дигитализиран, а физички е на друго место, не е во Скопје, потребно е дополнително време. Поштенски пратки се, не е нешто што ние го водиме институциите, за да стаса физички вашиот документ на местото каде што го барате. Се работи за случај за кој граѓанин се работи. Оваа фаза ќе помине за неколку месеци, ќе се дигитализираат сите записи во Управата за водење матични книги така што ќе го немаме веќе овој тип на задоцнување – вели министерот Манчевски.  

Поедноставувањето на бирократските процедури за добивање документи, очекува Манчевски, ќе ја подобри сликата на граѓаните за администрацијата.

- Тој однос кон граѓаните, кон клиентот, мора да се смени. Сакаме да создадеме една сосема нова атмосферам, сосема нов амбиент, ќе го презентираме набрзина и новиот изглед на овие сали, и оваа во Скопје ќе претрпи измени, гледате нема физички бариери меѓу службеникот и граѓанинот, сакаме буквално да седат на иста маса и да разговараат. Тоа е концептот за тие идни сали кои што ќе ги работиме – смета Манчевски.

Предвидените реформи треба да ја избришат одомаќинетата траума од вадење документи. Тоа е возможно, но само ако функционираат сите делови од системот, почнувајќи од механизмот кој одредува – кој за што е на ред.